Ana Sayfa Yazı Blok Zinciri Yazılım Ayrışması: Yumuşak ve Zorunlu Çatallanma

Blok Zinciri Yazılım Ayrışması: Yumuşak ve Zorunlu Çatallanma

Şu sıralar Bitcoin topluluğunun gündemindeki zincir ayrışmalarının iki farklı türü olan yumuşak ve zoraki çatallanma arasındaki farklar nelerdir?

PAYLAŞ

1. Yumuşak çatallanma ve zorunlu çatallanma nedir?

Her ikisi de protokoldeki değişikliklerdir.

Yalnızca eskiden geçerli olan blokları ve işlemleri geçersiz hale getiren yazılım protokolü değişikliklerine uyumlu ayrışım veya yumuşak çatallanma (soft fork) denmektedir. Eski düğümler yeni blokları geçerli kabul edecekleri için, uyumlu çatallanma geriye dönük olarak uyumludur.

Eskiden geçerli olmayan blokları/işlemleri geçerli hale getiren (veya tam tersini yapan) ve bu sebeple tüm düğümlerin veya kullanıcıların en güncel protokol yazılımına geçmelerini gerektiren köklü protokol değişikliklerine uyumsuz ayrışım veya zorunlu/mecburi çatallanma (hard fork) denmektedir. Zoraki bir çatallanma, bir önceki blok zinciri sürümünden kalıcı biçimde ayrışımdır ve en yeni sürüm bu ayrışmadan sonra eski sürümleri çalıştıran düğümleri kabul etmeyecektir.

2. UASF ve UAHF Nedir?

UASF, İngilizce User Activated Soft Fork, yani ‘Kullanıcı Tarafından Faaliyete Geçirilen Yumuşak Ayrışım’ teriminin kısaltmasıdır.

UASF, tam düğüm istemciler tarafından tespit edilen belirli bir tarihte, yumuşak bir çatallanmanın faaliyete geçmesini sağlayan bir mekanizmadır. UASF, epey bir endüstri desteği ve eşgüdüm gerektirmektedir. UASF, BIP148 tasarısındaki SegWit etkinleştirilmesine dâhil edilmiştir.

UAHF, İngilizce User Activated Hard Fork, yani ‘Kullanıcı Tarafından Faaliyete Geçirilen Katı Ayrışım’ teriminin kısaltmasıdır.

Yazılım geliştiriciler düğüm yazılımını değiştirmek için, zorunlu bir kural dizisi eklerler. Bu değişiklikler, daha önce geçersiz olan blokları, tespit edilen bir günden sonra geçerli hale getirir ve bunun gerçekleştirilebilmesi için karma (hash) gücünün çoğunluğunun desteği gerekmez. En büyük madencilik şirketlerinden Bitmain, UASF’nin gerçekleşmesi ihtimali üzerine “A contingency plan against UASF (BIP148) – UASF’ye karşı acil eylem planı” başlıklı duyuruyu yapmıştır.

3. UASF mi yoksa UAHF mi sorusuna yol açan gelişmeler

Bitcoin’in uzun zamandır bilinen bazı zayıf noktaları bulunuyor.

SegWit, Bitcoin Çekirdek (Bitcoin Core) için çıkarılan bir güncellemedir. Bu güncellemenin problemleri çözeceği varsayılmaktadır. Fakat bazı kullanıcılar ve mesela Bitmain gibi madencilik şirketleri ve Bitcoin Unlimited gibi şirketler bu fikri desteklemiyorlar. Yani Segwit’in uygulamaya alınması tüm Bitcoin sistemini ayrıştırabilir. Bazı kullanıcılar ve madenciler yeni standartları kabul ederken diğerleri Bitcoin yazılımının eski sürümünü kullanmaya devam edebilirler. Bu sebeple, bundan kaçınmak ve işlemlerin yegane blok zincirini korumak amacıyla farklı varyantlar değerlendirilmektedir.

4. Geçmişte uyumlu ve uyumsuz ayrışma örnekleri var mıdır?

Kripto para birimi kullanıcılarının tamamı bunlarla sürekli karşılaşmaktadır.

Her ödeme bir blok zinciri içine girer. Madencilik sırasında, farklı insanların farklı ödeme zincirleri olur. En uzun zincir uyarlanmadan önce, zincirde bir çatallanma olduğu söylenebilir.

UASF ve UAHF uyarlamalarının en belirgin örnekleri Ethereum geçmişinde görülmektedir.

2006 Nisan-Mayıs’ta Ethereum The DAO projesini başlattı. Fakat bir ay sonra bir bilgisayar korsanı, hamillerin paralarını ele geçirdi. Toplam tutar 55 milyon dolar civarındaydı. Olaydan sonra üç çözüm önerildi:

  • hırsızlığı kabullenmek ve hiçbir şey yapmamak
  • blok zincirini hırsızlıktan önceki zamana geri döndürmek, yani zoraki çatallanma
  • korsanın cüzdanına yapılan tüm ödemelerin geçersiz olduğunu kabul edip, parayı geri döndürmek, yani uyumlu ayrışım

Ethereum topluluğu ikinci seçenek ile devam etmeye karar verdi. Fakat bazı kullanıcılar bundan hoşnut değillerdi. Onlar “kodun (yani yazılımın) kanun olduğunu” ve bunun kripto para birimlerinin ana fikirlerinden birini teşkil ettiğini kabul ediyorlardı. Bu kullanıcılar hırsızlığı kabullendiler ve böylece ikinci blok zinciri ortaya çıktı. İlk blok zinciri Ethereum (ETH) olarak ve ikincisi ise Ethereum Classic (ETC) olarak biliniyor.

5. UASF veya UAHF uyarlaması Bitcoin’i nasıl değiştirecek

Çok fazla sayıda muhtemel senaryo bulunuyor.

Eğer bu planlardan birisi kabul edilirse, ilerleyen gelişmeleri kullanıcıların ve madencilerin eylemleri belirleyecek. Yukarıdaki kategorilerde bahsedilenlere göre başlıca muhtemel senaryolar şu şekilde:

  1. Kullanıcıların ve madencilerin büyük bir kısmı planı kabul eder. Bu durum iyidir, çatallanma olmayacaktır ve yalnızca bir dal olacaktır.
  2. Kullanıcıların çoğu planı kabul eder, madenciler hiçbir şey yapmaz. Eğer kullanıcıların sayısı oldukça büyükse (%51’den fazla), bu durumda yalnızca bir dal olacaktır. Eğer kullanıcıların sayısı %51’den az ise, bu durumda iki dal olacaktır: Kullanıcıların dalı ve madencilerin dalı. Eğer kullanıcıların sayısı artmaya devam eder ve %51’i geçerse, madencilerin çatalındaki bloklar kullanıcıların çatalındakiler ile değiştirilecektir. Madenciler silinip gidecektir.
  3. Kullanıcılar ve madenciler anlaşmaya varamazlar. Bu durumda daha büyük olan grup diğerine saldırı düzenleyebilir. Küçük olan grup dâhilinde yapılan ödeme işlemleri tehlikelidir çünkü silinebilirler.

Bu senaryoların farklı sonuçları vardır. Mesela küçük grup savunmaya geçerek protokol ve algoritmalarda değişiklikler yapabilir.