Ana Sayfa Yazı Bitcoin (Cash): Yatırım Tezi

Bitcoin (Cash): Yatırım Tezi

"Duygular yatıştığında ve bir ölçeklendirme yöntemi olarak Bitcoin Cash’in üstünlüğü bariz bir hale geldiğinde, ondan yüklü getiriler elde etmek mümkün olacaktır."

PAYLAŞ

Giriş

Bitcoin gelmiş geçmiş en iyi ve en adil para olma potansiyeli taşıyor. Esasında o, altın, nakit ve kredi kartı sistemlerimizi, bir arada sunuyor. Her birinin en güçlü yanlarını alıyor ve zayıflıklarını bir kenara bırakıyor. Altının sahip olduğu sınırlı arz özelliğine sahip, ama günlük alışverişlerde kullanılabiliyor. Bir kredi kartının hızına sahip, ama mahremiyetinize saygı duyuyor ve onu koruyor. Nakit gibi, işlemler anında tahakkuk ediyor, fakat kamuya açık bir defterde kaydediliyor. Günümüz finansal sistemi ile daha fazla karşılaştırma yapacak olursak:

  • Kredi kartlarının aksine, bir tarafın bir diğerine para yollamasının ücreti çok düşüktür.
  • Kredi kartlarının aksine, dolandırıcılık veya ters ibraz (ödemenin geri çekilmesi) tehlikesi yoktur.
  • Devlet paralarının aksine, piyasada mevcut olan miktarı her zaman tam olarak bilirsiniz.
  • Banka ve kredi kartlarının aksine, işlemler günler yerine saniye ve dakikalar içinde tahakkuk eder.
  • Banka ve kredi kartlarının aksine, fonlar neredeyse anında kullanıma hazırdır.
  • Banka ve diğer para transfer sistemlerinin aksine, ülke dışına para yollamanın bedeli daha fazla değildir.
  • Devlet paralarının aksine, para arzının hızla artması tehlikesi yoktur.
  • Devlet paralarının aksine, paranın yanlış idaresi sebebiyle bir ülkenin istikrarı tehlikeye düşmez.
  • Altının aksine, depolama maliyetleri çok azdır.
  • Nakit paranın aksine, arkasında (takip edilebilecek bir) iz bırakır.

Bitcoin sayesinde kestirilebilir, otomatik ve şeffaf bir biçimde tedavüle sokulan bir para birimimiz var. Bitcoin sayesinde kendi bankamız olmamıza izin verecek şekilde güvenlik altına alabildiğimiz paramız var. Bitcoin sayesinde devletin borç yükü veya enflasyon konusunda endişe etmemize gerek yok. Bitcoin sayesinde sınır tanımayan, mükemmel bir biçimde pay edilebilen, çabucak nakledilebilen, nakli izlenebilen paramız var. Bitcoin sayesinde satıcıların ödeme sırasında kredi kartı komisyonu ödemesine gerek yok ve size yollanan kaynaklar anında sizin denetiminizde. Paranızın elinize geçmesi ve onu kullanmak için artık günlerce beklemek zorunda değilsiniz.

Bitcoin’in bir sahtekârlık veya balon olduğunu söyleyen finans guruları, bu devrim niteliğindeki özellikleri gözden kaçırıyorlar. Yeni bir para biriminin kendinden önceki tüm para birimlerinden üstün olduğunu göremiyorlar ve açıkçası bunun bir önemi yok. Bitcoin onların ne dediğini umursamıyor. Bitcoin umursamıyor çünkü kendini harika yapan özellikleri koruduğu sürece üstünlüğünü koruyacak ve “İnternet gibi” hızlı temposunu artıracak. Gel gelelim eğer bu üstünlükler ortadan kalkarlarsa, bu durumda o finansal gurular doğruyu söylüyor olabilirler ve bu da bizi Bitcoin’in problemine getiriyor.

Bitcoin’in problemi

Herhangi bir probleme çözüm bulmak için atılması gereken ilk ve en önemli adım, o problemin kaynağını veya temel sebebini bulmaktır. Esas problemin ne olduğu hakkında anlayış sahibi olunmadığı sürece, isabetli ve etkin bir çözüm geliştirmek mümkün değildir.

Bitcoin ile ilgili asıl problem onun kullanımının sınırlı olması değildir. Bilakis, Bitcoin’in problemi, öngörülenden daha hızlı büyüyen birçok küçük şirketin karşılaştığı bir problemdir. Bitcoin, sınırlı kapasitesinin artan talebe cevap veremediği bir noktaya ulaşmış ve sonuç olarak bir darboğaz açığa çıkmıştır ve kalite düşmüştür. Tam olarak söylemek gerekirse, ağ ödemeleri yeterince hızlı işleyememektedir ve bu da bekleyen işlemlerin yığılmasına yol açmaktadır. Sonuç olarak işlem bedelleri dolar kuruştan dolara yükselmiş ve işlem süresi saniyelerden, dakika, saat ve günlere yükselmiştir. Bu meyanda kullanıcı deneyiminin kalitesi o kadar düşmüştür ki alternatif kripto para birimleri pazar paylarını arttırmaya başlamıştır. Bitcoin’in üstünlüğü tartışma konusu olmuştur. Bir an için, finansal gurular haklı olabilirler gibi görünmüştür.

Ardından 1 Ağustos 2017’de Bitcoin Cash adlı muhtemel bir çözüm doğmuştur. Bitcoin Cash, bu ağ yoğunluğunu ortadan kaldırmak ve işleyebildiği ödeme sayısını artırarak Bitcoin’i ölçeklendirmek amacıyla yaratılmıştır. 1 megabayt (MB) blok boyutu sınırlamasına sahip olan Bitcoin saniyede yalnızca yaklaşık üç ödemeyi işlemden geçirebiliyordu. Bitcoin Cash bu sınırlamayı yükseltmek için blok boyut limitini 8 MB’ye çıkarmıştır ve bu sayede, saniyede kabaca 24 ödemeyi işlemden geçirebilmektedir. İşlem kapasitesindeki bu artış sayesinde kullanıcılar işlemlerin hızlı onaylanması için şişkin ücretler ödeme zorunluluğundan kurtulmuşlardır. İşlemlerinin saniyeler veya dakikalar içinde onaylanması için yalnızca birkaç kuruş ödemeleri gerekmektedir. Böylece ağ, Bitcoin’i başından beri harika yapan deneyimi kullanıcılara tekrar sunmayı başarmıştır.

Gel gelelim bu problemin mantıklı gibi görünen bu çözümü direnişle karşılaşmıştır ve bu sebeple, Bitcoin Cash’in benimsenmesi eski Bitcoin kadar yaygın olmamıştır. Sektöre dâhil olanların büyük bir kısmı Bitcoin’in işlem kapasitesinin alternatif yöntemlerle artırılması konusunda ikna olmuşturlar ve Bitcoin Cash’i sonradan ortaya çıkan bir düşünce olarak algılamaktadırlar. Finans gurularının Bitcoin’i ciddiye almaması gibi, birçokları Bitcoin Cash’i önemsememektedir. Bu şartlar, çıplak gözle bakan birinin Bitcoin Cash’in geleceğinin kasvetli olduğunu ve ona yatırım yapmanın akıllıca olmayacağını düşünmesine yol açabilir. Duygular yatıştığında ve bir ölçeklendirme yöntemi olarak Bitcoin Cash’in üstünlüğü bariz bir hale geldiğinde bu şartların ortadan kalkacağına inanan aykırı (muhalif) bir yatırımcı için, mevcut koşullar ve onlara yatırım yapmak, yüklü miktarda getiri elde etme ihtimalini mümkün hale getirmektedir ve bu yazının konusu da budur.

İlerledikçe, yatırım perspektifinden bakarak Bitcoin Cash’in detaylarına gireceğiz ve onunla ilgili konuların üzerinden geçeceğiz. Hedef, teknik olmayan bir dil kullanmak ve mümkün olduğunca tarafsız olmak. Aynı fikirde olmasanız dahi, umuyorum ki yazının sunduğu bakış açılarını takdir edersiniz. Bitcoin topluluğunu içten bölen ölçeklendirme tekliflerine kısa bir giriş yaparak başlayalım.

Bitcoin ölçeklendirme seçenekleri: Daha büyük blok boyutu veya Segwit + Yan Zincirler

Problemin tanımı: 1MB sınır = Ağda aşırı yoğunluk = İşlemlerin geç onaylanması = Yüksek ücretler = Kullanıcı deneyiminin bozulması

Bu problemi çözmek için iki teklif sunulmuştur. Bunların bir tanesi blok boyutunun artırılması, diğeri ise Segwit adlı teknolojik değişikliktir.

Daha büyük blok boyutu sayesinde ağ, her blok içine daha fazla işlem koyarak altından kalkabileceği ödeme sayısını artırabilir. Bu ölçeklendirme yöntemi mevcut Bitcoin Blok Zinciri’nden istifade etmekte olduğu için “zincir üstü” ölçeklendirme olarak anılmaktadır.

Segwit sayesinde normalde her ödeme işleminde bulunan verilerin bir kısmı kaldırılmakta ve bu da işlemin kapladığı yeri azaltmaktadır. Boyuttaki bu azalış sayesinde, blokların boyutunu artırmaksızın her bir blok içine daha fazla işlem sığdırmak mümkün olmaktadır. Bunu bir “çıkararak artırma” çözümü olarak düşünebilirsiniz. (İzahı için şu adresi ziyaret edebilirsiniz.) Ek olarak, Segwit teklifi ayrıca Lightning Network adı verilen ikinci bir yöntem ile Bitcoin’i ölçeklendirmeyi planlamaktadır. Lightning Network (Yıldırım Ağ), blok zincirini yalnızca bir yükleme ve bir boşaltma işlemi için kullanarak işlemleri anında bedavaya onaylayabilen ve Bitcoin’i VISA+ seviyesinde kapasiteye taşıyabilecek bir şey olarak sunulmaktadır. O iki işlem haricinde ağ üzerinde yapılan diğer tüm işlemler bedelsizdirler ve Bitcoin Blok Zinciri dışında gerçekleşmektedirler. Bu sebeple bu çözüm “zincir dışı” ölçeklendirme olarak anılmaktadır.

Üstün olan çözüm hangisidir?

Bu konuda bir yargıya varmadan önce şunları yapmamız gerekmektedir:

  1. Bitcoin’in hedefini ve ona nasıl ulaşılabileceğini tanımlamak
  2. Hedef bağlamında, esas problemin ne olduğunu bulmak
  3. Önerilen çözümleri hedef ve problem bağlamında analiz etmek

Hedef > Problem > Çözüm

Bitcoin’in Hedefi

Bitcoin’in hedefi, veya Bitcoin’in taşıdığı potansiyel, paranın İnternet’i haline gelmektir. Yani finansal sistemimizin omurgası haline gelmek, bir değer deposu olarak hizmet vermek ve tüm dünya genelindeki günlük ticarette kullanılan başlıca para biçimi olmak. Daha belirgin bir biçimde söyleyecek olursak, hedef, dünyadaki herkesin Bitcoin kullanmasıdır. Yalnızca teknoloji ile iç içe olanlar yahut zenginler veya gençler değil: herkes. Bitcoin’in uzun vadeli hedefi dünya genelinde benimsenmektir. Hedef budur.

Hedefin gerekçesi

Ne kadar fazla insan bu adil para birimi ile işlem yaparsa, toplum olarak o kadar iyiyiz demektir.

Bitcoin’in geçmişinin gösterdiği gibi, ne kadar fazla insan Bitcoin kullanırsa, değeri o kadar artacaktır. Eğer onu 6 kişi kullanıyorsa pek değerli değildir. Eğer 6 bin kişi onu kullanıyorsa, 6 kişinin kullanmasına göre daha değerli olacaktır. Eğer 6 milyon kişi onu kullanıyorsa, 6 bin kişinin kullanmasına göre çok daha değerli olacaktır. Eğer 6 milyar kişi onu kullanıyorsa, 6 milyon kişinin kullanmasına göre üstel biçimde daha değerli olacaktır. Basitçe söylemek gerekirse, benimsenilmesi, değerinin artması anlamına gelmektedir. Bu sebeple kullanımın kısıtlanmayacağı ve pahalılık nedeniyle insanların vazgeçmeyeceği şekilde büyüme koşullarının uygun olması, bir gerekliliktir.

Kullanım oranı artışa nasıl devam etmektedir?

“Temel bir basit kural olarak, özel bir teknolojinin gerçek bir tekel avantajı elde edebilmesi için, önemli bir boyutu ile en yakın alternatifinden en az 10 kat daha iyi olması gerekir.” – Peter Thiel, Zero to One

Peter Thiel’in Zero to One adlı kitabında ortaya koyduğu başlıca hususlardan biri, bir piyasada hâkimiyet elde etmek için şu an mevcut olandan 10 kat daha iyi bir şey üretmek gerektiğidir. Kalabalık bir piyasada yalnızca ucu ucuna üstün bir şey üretirseniz, bu üstünlük fark edilmeyebilir ve hâkimiyet elde etmek pek olası değildir. Benzersizliğinin ve başından beri hızla büyümesinin gösterdiği gibi, Bitcoin 10x kıstaslarını karşılamaktadır. Tam olarak söylemek gerekirse, Bitcoin bir para biçimi olarak 10x daha iyidir ve ödeme sistemi olarak 10x daha iyidir. Bir araya geldiklerinde, aşağıdaki özellikler onu eski finansal sisteme ve o sistemde kullanılan para biçimlerine (dolar, euro, vs.) göre üstün kılmaktadır:

  1. Daha ucuza ödeme
  2. Daha hızlı tahakkuk
  3. Daha üstün bir değer deposu
  4. Mahremiyeti koruma

‘Yüksek ücret ve uzun onaylama süreleri’ darboğazına takılmadan önce bu dört özellik Bitcoin’in başlıca rekabet üstünlükleriydiler. Bitcoin ilk iki avantajını kaybeder kaybetmez, alternatif kripto para birimleri Bitcoin’in pazar payını ele geçirmeye başladılar. En sevdiğiniz restorana öğle yemeğine gidip, kapıdan taşıp cadde boyunca uzanan bir kuyruk bulmaya veya son geldiğinizden bu yana fiyatların ikiye katlandığını görmeye benziyor. Bu şartlar altında bir müşteri olarak, işinizi başka yerde görürsünüz. Ortalık yatışana kadar, caddenin ilerisindeki diğer sevdiğiniz restorana veya başka bir alternatife yönelirsiniz. Eğer bu kötü koşullar sürüp giderse, en sevdiğiniz restoran sizi ve diğer müşterilerini kaybedecektir çünkü insanlar bu tip hoş olmayan şartlara, ancak belirli bir süre katlanırlar. Sevdiğiniz restoranın önündeki önceden uzun olan kuyruk kısalacaktır, tabi restoranın müşteri tabanı da. Bitcoin’in de bu tip bir senaryo yaşamaması için bu dört adet 10x üstünlüğünün korunması gerekiyor.

‘İyileştirmeye İhtiyaç Duyan’ Yanlar

Bitcoin tam potansiyele erişmek için bu dört rekabet üstünlüğünü korumanın yanı sıra diğer üç önemli konuda da iyileşme kaydetmeye ihtiyaç duyuyor:

  1. Kullanım kolaylığı
  2. Satıcılar tarafından benimsenme
  3. Daha fazla kullanım alanı

Kullanım kolaylığı

KISS (Keep it Simple Stupid – Basit Tutma Prensibi)

Sıradan bir insan için Bitcoin kullanımı bunaltıcı ve göz korkutucu olabilir. Bu sıkıntıyı azaltmak için, normal bir insanın Bitcoin’i rahat bir şekilde kullanabileceği seviyeye kadar, kullanıcı deneyiminin iyileştirilmesi gerekiyor. Yani basit (ama yine de güvenli) saklama; ödeme yapmak için basit ve davetkar bir yol; ve çekici, kullanıcı dostu ara yüzler. Kullanımı o kadar basit olmalı ki, büyük anneniz bile kullanabilmeli. Gayet basit bir biçimde, ne kadar az adım olursa, o kadar iyidir (tık, tık, güm).

Satıcılar Tarafından Benimsenme

Küresel olarak benimsenmesi için, Bitcoin’in günlük alışverişlerde kullanılması gerekmektedir. Ticari kullanımı yoksa, Bitcoin kullanışlı olmaktan uzaktır. Bu durumda Bitcoin pek işe yaramayacaktır ve tüm potansiyelinin veya değerinin açığa çıkması mümkün olmayacaktır. Bu da satıcılar tarafından benimsenmesinin, Bitcoin’in uzun vadeli başarısı açısından çok önemli olduğu anlamına gelmektedir. Neyse ki günümüzde en çok kullanılan kredi kart sistemine göre halen hemen her önemli hususta Bitcoin üstünlük sahibidir. Bunu tam olarak göstermek için bir satıcı veya işletmenin gözüyle, kredi kart sisteminin Bitcoin’e kıyasla avantaj ve dezavantajlarına bir göz atalım:

Kredi kartının dezavantajları:

  • Satıcılar ödeme toplamının kabaca %3’ü kadar ücret öderler (100 liralık alışveriş = 3 lira hizmet bedeli)
  • Alınan ödemeler derhal kullanıma hazır olmazlar (hemen hesaba geçmezler)
  • Ödemelerin tahakkuk etmesi birkaç iş günü sürer
  • Dolandırıcılık veya ödemenin geri döndürülmesi (ters ibraz) gibi riskler mevcuttur
  • Satıcı, müşterinin bilgilerini korumakla mükelleftir

Kredi kartının avantajları:

  • Kitleler tarafından kullanılan başlıca ödeme yöntemidir
  • İnsanlar kredi kartı ile rahatça ödeme yapabilirler (çekince olmadan)
  • Kullanımı kolaydır
  • Ödemelerde kullanılan para birimleri tasarruf yerine harcamayı özendirmektedir (ileride izah edilecek)

Kredi kartının hâlihazırda Bitcon’e kıyasla sahip olduğu üstünlükler değişebilirler fakat aleyhine olan özelliklerin değişme şansı yoktur. Bitcoin, hız ve masrafın yanı sıra mahremiyet gibi hususlarda kredi kartı sistemine çok rahat bir biçimde rekabet üstünlüğü sağlayabilir. Bunun yanı sıra Bitcoin kabul etmek satıcılar için de bir avantajdır çünkü bu para birimi, miktarı sınırlı olduğu için daha iyi bir değer depolama ortamıdır. Bu sebeple, Bitcoin kullanımı arttıkça (benimsendikçe), satıcıların Bitcoin ile ödeme yapan müşterilere indirim sunmaları olasıdır.

Kullanım kolaylığı ve rahatlık unsurlarının kısa vadede kredi kartının üstünlükleri olarak kalmaları olasıdır fakat uzun vadede, Bitcoin toplumda kendine yer edindikçe ve kullanımı kolaylaştıkça bu üstünlükler ortadan kalkacaktır. Gel gelelim, Gresham Kanunu’na göre, kredi kartı sisteminin son avantajının bir süre dayanması mümkündür. Gresham Kanunu şunu söylemektedir:

“Kötü para iyiyi kovar.”

Gresham Kanunu, insanların güvenilir bir değer deposu olduğu düşünülen parayı (altın) biriktireceklerini ve güvenilmez bir değer deposu olduğu düşünülen para biçimlerini harcayacaklarını öne sürmektedir (devlet para birimleri). Güvenilir değer deposu yani “iyi para” saklanırken, güvenilir olmayan para birimi yani “kötü para” harcanacaktır. Miktarı sınırlı bir emtia/para birimi melezi olan Bitcoin’in iyi bir değer deposu olduğu kabul edilebilir. Bu aşamada onu daha çok bir yatırım olarak elde tutulurken görmemizin sebebi budur. Bunun bir süre daha devam etmesi beklenebilir çünkü insanlar onunla bir şeyler almak yerine, kaydedeceği değer artışına daha çok ilgi duyuyorlar. Gresham Kanunu’nun altını çizdiği gibi, kötü parayı harcamak varken, neden iyi para harcansın?

Muhtemelen uzak bir gelecekte, Gresham Kanunu’nun tersine dönmesi ve iyi paranın kötüyü kovması mümkün. Bu senaryoya göre, benimsenme oranı devasa bir boyuta erecek ve Bitcoin’in piyasa değeri altın ve diğer başlıca para birimleri ile mukayese edilir seviyeye ulaşacak. Eğer bu noktaya erişilebilirse, şirketlerin ve sıradan insanların geleneksel para birimleri yerine Bitcoin’i tercih etmeleri muhtemel. Eğer herkeste iyisi varsa, kötüyü kim ister?

Gel gelelim, yakın gelecekte Gresham Kanunu geçerliliğini koruyacaktır ve satıcılar, müşterilerden iyi parayı toplama görevlerini sürdüreceklerdir. Satıcıların önem verdikleri başlıca üstünlüklere Bitcoin sahip olduğu için, bunu yapmak çıkarları ile örtüşmektedir. Tabi bu üstünlükler mevcut olduğu sürece.

Ek kullanım alanları

Benimsenme oranının artması için, kullanım alanlarının da artması gerekiyor. Kullanım alanlarının artması içinse, taban seviyesindeki toprağın verimli olması gerekiyor. Pek de şaşırtıcı olmayan bir biçimde bu durum,10x üstünlüklerin korunması ve en önemlisi, işlem bedellerinin düşük tutulması gerektiği anlamına geliyor. Verimli bir ortamda Bitcoin ve onun Blok Zinciri’ndeki engin potansiyelden faydalanarak, kısıtlanmadan büyüme mümkün.

Olasılıklar bol…

İnternet benzeri erişimi ile Bitcoin bazı sektörleri tümüyle sarsma ve daha önce mümkün olmayan şeylere imkân verme kabiliyeti taşıyor. Fon toplama, finansman ve varlıkların “sikkeleştirilmesi” (tokenization, ‘token’ haline getirme) gibi alanlarda bu sarsıcı etkilerin bir kısmını görmeye başladık bile. Finansal sektörün yanı sıra güvenlik, arşivleme, yayıncılık ve reklam sektörlerinde de birçok sarsıntı görmemiz olası. İnternet gibi, Bitcoin’in önümüzdeki yıllarda dünyayı tam olarak nasıl şekillendireceğini veya bunun hangi boyutlara ereceğini kestirmek mümkün değil.

İşlem bedelleri ne kadar düşük olursa, kullanım örneklerinin potansiyeli o kadar büyük olacaktır

Bitcoin’in görmesi daha kolay olan kullanım örneklerinden bir tanesi de sınır ötesine para yollamaktır (römiz). Mevcut para transfer yöntemleri Bitcoin’e göre hız ve ücret bakımından epeyce aşağıda olduklarına göre, piyasa bozguna hazırdır. Problem şu ki, aile ya da arkadaşlara başka ülkelerden yollanan paraların günlük alışverişlerde kolayca harcanabilmesi gerekir. Bu sağlanmadıkça, Bitcoin sahibi olmaları için bir sebep yoktur. Dolayısıyla bu kullanım örneği satıcıların Bitcoin kabul etmeye başlamalarının yanı sıra, ücretlerin kullanımı özendirecek kadar düşük olmasının neden bu kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

“Yours” kullanım örneği (Yours.org)

Gerçek bir kullanım örneği, geleneksel İnternet tabanlı reklam modellerini (açılır pencere, ücretli ilan, vs) bozguna uğratmayı hedefleyen bir sosyal medya ağı olarak karşımıza çıkıyor. Geleneksel yöntemleri kullanmak yerine bu ağ, içeriği görüntüleyenler tarafından içerik üreticilere bir dolardan düşük tutarlarda ödemeler yapılmasına imkân veriyor. Ücretler sebebiyle bir dolardan düşük kredi kartlı ödemeler fizibl olmadığı için, bu tip mikro ödemeler daha önce hiç mümkün olmamıştır. İçerik üreticiler yalnızca ulaşabildikleri izlenme sayılarına göre (YouTube) veya İnternet sitelerinde reklam alanı satarak ödeme alabilmişlerdir. Bitcoin bu modeli bozguna uğratarak daha iyisini verebilir. “Yours” ağı tam da bunu yapmak için, çalışan bir model inşa etti.

Daha belirgin olarak Yours, kullanıcılara yeteneklerini gösterme ve anında ödül alma fırsatı vermektedir, üstelik insanları zaman harcayan, rahatsız edici reklamları izlemek zorunda bırakmadan. İçerik üreticiler bir ödeme duvarı oluşturabilirler yahut bedava izlemeye izin verebilirler. Hangi seçeneği tercih ederlerse etsinler, kullanıcılardan bahşiş toplamak her zaman mümkündür. Yours ayrıca, içerik yüklemek ve yorum yapmak için birkaç kuruş ücret almak suretiyle, istenmeyen iletileri ve trolleri engellemek için de çaba göstermiştir. Bu önlem diyalogların özenli olmasına yol açmaktadır ve doğal olarak yüklenen içeriğin kalitesini yükseltmektedir. Bu, herhangi bir Reddit kullanıcısının takdir edeceği bir şey. Yours ağı sayesinde insanlar devasa bir izleyici kitlesi oluşturmaya veya üçüncü bir tarafın aracılığına gerek duymaksızın, içerik yükleyerek kazanç sağlayabilirler. Bu kullanım örneği yalnızca Bitcoin’in düşük işlem bedelli doğası sayesinde mümkün hale gelebilmiştir ve sonuç olarak neden bunun korunması gerektiğine mükemmel bir örnek oluşturmaktadır.

Problem ve yargı:

Bitcoin’in hedefinden, ulaşmak için gerekenlerden ve ulaşım yolundaki engellerden bahsettik. Daha önce belirttiğimiz üzere, Bitcoin’in sakınması gereken en önemli bariyer, yüksek işlem ücreti ve işlemlerin yavaş onaylanması bariyeridir. Eğer bu temel üstünlükleri kaybederse, Bitcoin’in geleneksel finansal sistemi bozucu etki göstermesi yahut alternatif para birimleri ile rekabeti kazanması mümkün değildir. Bitcoin’in Amazon.com gibi olma zorunluğunun sebebi esasında budur. Amazon, mümkün olan en düşük ücretler ile en hızlı teslimatı bir araya getirerek başarılı oldu. Amazon bu stratejiyi benimseyerek dikkat çekici bir biçimde iyi ölçeklendi ve bu sırada elde ettiği itibar, insanların çevrimiçi alışveriş yaparken onunla başlamasına yol açtı.

Şimdi Amazon’un işi değiştirip, ürünlerine ciddi oranda zam yapmaya başladığını yahut müşterilerinin kargolarına ne kadar çabuk ulaştıklarını umursamayı bıraktığını bir düşünün. Eğer bu yoldan giderlerse, gözden düşeceklerdir ve boşluğu Wal-Mart gibi rakipler dolduracaktır. Müşteriler, basit bir biçimde ekonomik çıkarları bulunduğu için, (başka yöne) döneceklerdir. Ne de olsa mecbur değillerse, daha yüksek ücret ödemek yahut teslimat için daha uzun beklemek istemezler. Aynı zamanda Bitcoin en önemli üstünlüklerini de kaybedemez. Aksi takdirde rakipler “müşterilerini” ondan uzaklaştıracaklardır, aynen bu örnekte Wal-Mart’ın Amazon’a varsayımsal olarak yapmış olduğu gibi.

  • Darboğaz öncesi Bitcoin’in kripto para piyasasındaki payı: >80%
  • Darboğaz sonrası Bitcoin’in kripto para piyasasındaki payı: <50%

Üstünlükleri muhafaza etmenin ve benimsenme hızını artırmak için gerekli koşulları iyileştirmenin önemini anladığımıza göre, iki farklı ölçeklendirme seçeneğini problem ve hedef bağlamında karşılaştırmaya geçebiliriz.

Blok boyutu artırımı (Bitcoin Cash)

Blok boyutunu artırmak gayet basit bir ölçeklendirme yöntemidir. Bu sayede her bir blok içerisinde daha fazla ödeme işlenebilmekte ve sırada bekleyen işlemlerin artmaması sağlanmaktadır. Bu ölçeklendirme yöntemi Bitcoin’in temel işlem yapısını olduğu gibi korumaktadır ve onu, ölçeklendirme ile yüksek ücretlerin öngörülebilir gelecek boyunca sıkıntı oluşturmayacağı bir yol haritasına sevk etmektedir. Geçmişte kullanılan ölçeklendirme yöntemi bu olmuştur ve Bitcoin Cash bu yolu seçmiştir. (Bozuk olmayan şeyi tamir etme).

Segwit + Lightning Network

Segwit, bir ödeme işleminde kullanılan veri miktarını azaltmaktadır ve böylece pratikte blok boyutunu kendince iki katına çıkarmaktadır. Gel gelelim bu kısa vadeli bir ölçeklendirme çözümüdür çünkü yalnızca kapasite artırımı, Bitcoin’i küresel seviyede ölçeklendirmeyecektir. Büyüme arttıkça Segwit’in sunduğu fazladan kapasite dolacak ve kaçınılmaz bir biçimde tekrar sınıra ulaşılacaktır. Bunun farkında olan Segwit geliştirme ekibi, Lightning Network adlı bir yan zincir kullanarak Bitcoin’i ölçeklendirmek için bir plan oluşturdu. Bu ekip Bitcoin’in kendisinin küresel seviyede ölçeklendirilemeyeceğine, fakat bu yan zincirin ona bu kabiliyeti vereceğine inanıyor. Eğer çalışan bir uyarlama mevcut olsa, bu plan kulağa hoş geliyor fakat hâlihazırda yalnızca teoride mevcut.

Teknik detaylara çok girmeden, bunun neden daha kötü bir ölçeklendirme yöntemi olduğunu daha iyi anlayabilmek adına, Bitcoin’in hedefine ulaşması için “iyileştirme gerektiren” üç hususta Lightning Network’ün neler sağladığını analiz edelim. Öncelikle, Lightning Network’ün nasıl işlediğini basitçe tanıyalım:

Lightning Network (Yıldırım Ağ) = Lightning Network’e geçiş yapmak için blok zinciri üzerinde bir ödeme işlemi gerçekleştir  > Başkalarıyla aranda ödeme kanal(lar)ı oluştur > Ağ içindeki başka insanlara para yolla > Kanalı kapat ve blok zinciri üzerinde bir ödeme işlemi gerçekleştirerek ağdan ayrıl

Kullanım kolaylığı:

Lightning Network kullanarak bir kanal açmak için kullanıcının zincir üstü bir işlem ile bitcoinini ağa geçirmesi gerekmektedir. Ardından, kullanıcının bu kanal içinde iş görmesi gerekmektedir. İşleri bittiğinde kanalı kapatmak içinse, Lightning Network işlemlerinin net etkisini kaydeden bir zincir üstü işlem gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Ek adımlar ve zorluk katmanları ekleyen bu süreç, yine de zincir üstü işlemler yapmayı gerektirmektedir. Teknik seviyesi yüksek olanlara bu, gayet havalı görünüyor olabilir. Sıradan bir insan içinse bunaltıcı gibi görünüyor. Sonuç olarak eklenen bu zorluk tabakasının, günlük insanların Bitcoin’i benimsemesine yardımcı olması beklenemez.

Satıcılar tarafından benimsenme

İnsanlar bir ürün veya hizmet satın aldıklarında, aynı anda hem ödemeyi yapar, hem de ürün/hizmeti alırlar. Genellikle, satıcı veya işletme ile süregiden bir finansal ilişki kurmazlar. Lightning Network, tarafların birbirleri arasında bir ödeme kanalı oluşturmalarını gerektirdiğine göre (ve her halükarda zaten zincir üstü ve zincir dışı bir işlem gerektirdiğine göre), bir seferlik bir ödeme işlemi için insanlar neden bir ödeme kanalı açsınlar ki? Gayet basit bir biçimde, bunu yapmayacaklardır. Bu sebeple, Lightning Network’ün satıcılar için kullanım örnekleri sınırlıdır. Eğer başlıca ölçeklendirme yöntemi Lightning Network olsaydı, satıcılar tarafından benimsenmenin artışına katkı sunmazdı.

Ek kullanım örnekleri

Yıldırım Ağ’ın kendisinin teorik kullanım örnekleri bulunmaktadır fakat bu ağa Bitcoin Blok Zinciri üzerinden giriş ve çıkış yapılması gerektiği için, ek kullanım örnekleri ancak kendi içinden gelebilir. Bununla birlikte, teorik olarak bu ağın kendisinin birçok kullanım örnekleri bulunmaktadır, mesela birbirleri arasında çok sayıda küçük mikro ödeme işlemi gerçekleştiren taraflar arasında veya birbirleri arasında çok sayıda tekrar eden ödeme yapan taraflar arasında ödeme kanalları oluşturmak gibi. Bu tip koşullar altında madencilik giderlerinden kaçınmak için Lightning Network kullanmak kesinlikle faydalı olacaktır. Dolayısıyla kendi başına kullanım alanları bulunmaktadır fakat yalnızca kendi ağı içinde.

Segwit + Lightning Network

Teoride, Lightning Network kulağa mükemmel bir ölçeklendirme çözümü gibi geliyor. Kapsamlı bir analiz sonucunda ise, o kadar iyi görünmüyor. Bu tip bir yan zincirin kendi kullanım alanları bulunmaktadır fakat satıcılar tarafından benimsenmeyi teşvik etmemektedir ve teknik kapasitesi yüksek olmayan kitleler için davetkâr değildir. Ek olarak, eğer Blok Zinciri’nin kendisi üzerinde işlem yapmak yalnızca birkaç kuruş tutarsa, Lightning Network’e olan ihtiyaç azalacaktır. Nihayetinde, basit bir biçimde bildiğin Blok Zinciri’ni kullanmanın bedeli çok düşükse, paranızı cüzdan donanımınızdan çıkarıp başka bir ağa göndermekle neden uğraşacaksınız ki? Bu sebepleri göz önünde aldığımızda ve ortada çalışan bir uyarlama bulunmadığı için, başlıca ölçeklendirme yöntemi olarak buna güvenilemez.

Segwit sayesinde özünde, işlem boyutunda küçülme ile işlem kapasitesinde iki kat artış sağlanmaktadır. Kısa vadede işlemlerin birikmesini engellemekte faydalı olacaktır ve şimdiye kadar olmuştur da. İşlem sayısının artacağını varsayarsak, uzun vadede yeterli olmayacaktır. Ek kapasite artışına kaçınılmaz bir biçimde ihtiyaç duyulacaktır. Lightning Network gibi yan zincirlerin sadece özel kullanım alanları olduğunu anladığımıza göre, kapasite artışının, blok boyutunda artış suretiyle yapılması gerekecektir.

Gel gelelim, hâlihazırda Bitcoin’in idaresinden sorumlu olan yazılım geliştiriciler, bu çözüme katı bir biçimde karşı çıkmaktadırlar. Bitcoin’in yan zincirler olmaksızın küresel seviyede ölçeklenemeyeceği ve 1MB blok boyutunun korunması gerektiği inancındadırlar. Sektördeki aktörler (madenciler ve işletmeler) aynı anda Segwit’e geçmek ve blok boyutunu 2MB’ye çıkarmak (halen masada olan “Segwit2x”) konusunda anlaştıkları halde, Bitcoin ekibi bu hususta taviz vermeye isteksizdir. Ekip onlarla aynı fikirde olmayanları uzaklaştırdığı için bunda şaşılacak bir şey yoktur ve ne yazık ki bu grup “grup düşüncesine” kurban gitmiş gibi görünmektedir.

Diğer yandan Bitcoin Cash üzerinde çalışmalar yapan birçok yazılım geliştirme ekibi bulunuyor. Bu yazılım ekipleri Bitcoin’in yan zincir kullanımına gerek kalmadan zincir üstünde, küresel çapta ölçeklenmesinin mümkün olduğu görüşünü paylaşıyorlar. Bu ekipler Bitcoin’in hedefine inanıyorlar ve buna ulaşmak amacıyla daha fazla kullanım alanı açan özellikler geliştirmek üzere çalışıyorlar. Ek olarak, işlem ücretleri sıra dışı bir biçimde düşük, işlem kapasitesi diye bir sıkıntı yok ve benimsenişin artması için gereken koşullar elverişli.

Bu sebeplerle daha önce bahsi geçen “Yours” ağı ödemeler için Bitcoin Cash kullanmaktadır. Öncelikle eski Bitcoin’i kullanma planı yapıyorlarken ücretler 1 dolar seviyesine kadar şişince, bunu yapamayacakları ortaya çıkmıştır. İşlem ücreti 4 dolar iken insanlar 5 dolar yatırmayacakları için başka bir seçeneğe ihtiyaçları vardı. Bu seçenek Bitcoin Cash suretinde gelmiştir. İşlem kapasitesindeki artış sayesinde işlem ücretleri düşük kalacağı için kullanılması gereken Bitcoin ağının bu olduğunu anlamak için dahi olmaya gerek kalmamıştır.

Gerçek hayattan verdiğimiz bu örnek, müşterinizi ihmal ettiğinizde ve esas yeteneklerinizi korumadığınızda neler olacağını güzelce göstermektedir. Bu örnek, büyümeyi teşvik eden koşulları iyileştirmenin ve bunun önemi kavrayan bir liderliğin ne kadar önemli olduğunu da göstermektedir. Başarılı bir biçimde çalışan bir şey ihmal edilirse ve onu daha bayağı bir şeyle dönüşüme uğratmaya niyet edilirse, bunun sonuçları olacaktır. Bitcoin Cash o sonuçtur ve daha üstün işlem kapasitesi ile dünyaya hizmet vermeye hazırdır.

Esas yeteneklerini muhafaza et. Güçlü yanlarını geliştir. Müşterini tanı. Sürekli gelişim göster ve yenilik yap.

Bitcoin Cash: Yatırım

SWOT Analizi (güçlü yönler, zayıf yönler, fırsat ve tehditler)

SWOT analizi, nelerde iyi olduklarını, zayıf yönlerinin neler olduğunu, mevcut potansiyel fırsatları ve iş modellerini tehdit edebilecek konu ve problemleri belirlemek amacıyla işletmeler tarafından kullanılan nesnel bir incelemedir. Bitcoin (Cash)’in kendisi bir işletme olmayabilir fakat bir işletme ile arasında birçok benzerlik bulunmaktadır. Bu sebeple SWOT analizi yine de geçerli bir analitik araçtır. Bu aracı kullanarak onun güçlü ve zayıf yanlarını, fırsatları ve tehditleri analiz edeceğiz, beyin fırtınası yapacağız. (Gözden kaçan herhangi bir şeyi dâhil etmekten çekinmeyin lütfen)

Güçlü yönler:

  • Miktarın sınırlı ve enflasyon oranının belirli olması sebebiyle, güvenilir bir değer deposudur
  • İşlem bedelleri asgari seviyededir
  • Küresel erişim ve piyasa (sunar)
  • Ödemeler neredeyse anında tahakkuk etmektedir
  • Para neredeyse anında kullanıma hazırdır
  • Ödeme için kişisel bilgilere ihtiyaç yoktur
  • Mahremiyet korunmaktadır
  • Ödeme işlemleri küresel ve herkesin görüşüne açık bir kütük defteri üzerinde kalıcı olarak kayıt altına alınmaktadır
  • Ağ merkezsizdir çünkü belirli bir oluşumun kontrolü veya aidiyetinde değildir
  • Depolama bedelleri düşüktür
  • İnsanlara “kendi bankaları olma” fırsatı sunmaktadır
  • İnsanların aracıları atlayarak birbirlerine doğrudan ödeme yapmalarına imkân vermektedir
  • Satıcıların kredi kartı işlem ücretlerinden sakınmasına olanak vermektedir
  • Satıcıların günlerce beklemeden ödemelerini almalarına olanak vermektedir
  • Kripto para birimi varlık alt sınıfı, yukarı yönlü (boğa) bir piyasadır
  • Ağın devasa miktarda muhtemel kullanım alanları bulunmaktadır

Zayıf yönler:

  • Eski sistem Bitcoin ağına kıyasla cüzdan, borsa, yatırım, madenci, işletme ve kullanıcı tarafından benimsenişi açılarından daha az desteğe sahiptir
  • Madenciliği yaygın değildir
  • Değeri dalgalanmaktadır
  • Sektörün bir kısmı ona olumsuz bakmaktadır
  • Yeni ve kendini ispatlamamış bir teknolojidir
  • Mevcut finansal sistem toplum içinde iyice yer edinmiştir
  • İnsanların yeni bir şey öğrenmesini gerektirmektedir
  • İnsanlar kripto paraya halen şüpheyle yaklaşmaktadır
  • Yasal mevzuata göre gri bir bölgede bulunmaktadır
  • Bu noktada kullanım alanları sınırlıdır
  • Göreceli olarak az sayıda işletme onu kabul etmektedir

Fırsatlar:

  • Risk sermayesi, finansman, menkul kıymet ihracı ve kitle fonlama türü sektörleri aksatabilir
  • Kriz ve felaket bölgelerinde yardım toplama çabaları için kullanılabilir
  • Az gelişmiş ülkelere ticari istikrar getirme potansiyeli
  • Ulusal para birimlerini destekleme veya onların yerine geçme potansiyeli
  • Küresel bir yapıya sahip olması, sınır ötesine ucuza para yollama fırsatı sunmaktadır
  • Tüm dünya genelinden talep görmesi mümkün
  • Yatırımlar için güvenli liman ilan edilme potansiyeli
  • Her türden ekonomik ortamda faydalı olması mümkün (birinci dünya ülkelerinden üçüncü dünya ülkelerine kadar)
  • Aracılık / menkul kıymetler piyasası / kurumsal yatırımların eklenmesi potansiyeli
  • Çeşitli sektörlerin önünü çeşitli şekillerde kesebilir

Tehditler:

  • Diğer kripto para birimlerinin daha yüksek başarım göstermeleri ve daha kullanışlı yahut verimli olmak suretiyle piyasadan pay kapmaları
  • Benimsenme hızı hiçbir zaman artmaz
  • Algı hiçbir zaman değişmez
  • Baskıcı yasal düzenlemeler
  • Devletler tarafından reddedilme veya ticaretinin yahut kullanımının yasaklanması
  • Ağa saldırı
  • Öngörülemeyen (bilinmeyen, bilinmeyenler)

SWOT analizi artı ve eksileri ortaya koymak bakımından gayet verimlidir fakat Bitcoin (Cash) ile ilintili olan ve tartışılması gereken başka eleştiriler ve sıklıkla bahsedilen problemler de bulunmaktadır. Bir sonraki bölümde bu eleştiri ve problemlere değineceğiz.

Eleştiriler ve Problemler:

“VISA seviyesine ölçeklendirilmesi mümkün değil.”

Basit bir biçimde, henüz buna ihtiyacı yok. O seviyede kapasite gerektirecek bir talepten uzağız. Dahası, zaman geçtikçe ve talep arttıkça, donanımların verimliliği de artacaktır (Moore Kanunu). Blok boyutu limiti olmayan Bitcoin Cash, talep büyüdükçe talebe ayak uydurabilecektir. Düşündürücü bir örnek: Bazı insanlar İnternet’in asla ölçeklenemeyeceğini söylüyorlardı ama bakın sonuç nasıl oldu.

“Sıradan bir insan için fazlasıyla karmaşık.”

Bitcoin’in benimsenmesi sürecinde yardımcı olan harika üstünlüklerden bir tanesi, sıradan insanların onun altında yatan teknik işleme usulünü anlamak zorunda olmamalarıdır. Eğer bir insan basit bir biçimde birikim yapmak veya bir şeyin bedelini ödemek amacıyla Bitcoin sahibi olmak isterse, bunu kolaylıkla yapabilir. Bitcoin ağı kullanıcıların madencilik yapmalarını veya bir düğüm işletmelerini gerektirmemektedir. Eğer öyle yapsaydı, teknik becerisi olmayan kullanıcılar arasında benimsenme oranı çok düşük olurdu. Neyse ki Bitcoin, bunlar göz önüne alınarak tasarlanmıştır.

“Devletler onu kapatamazlar mı?

Borsaların veya işletmelerin onunla işlem yapmasını yasaklayan kanunlar veya yasal düzenlemeler yapabilirler fakat Bitcoin’in kendisini “fişini çekerek kapatmak” mümkün değildir. Bitcoin’i kapatmak İnternet’i kapatmak gibi olacaktır. Dahası, kullanışlı olması sebebiyle devletlerin onunla kavga etmek yerine ona kucak açması, onlar için çok daha faydalı olacaktır.

“Bitcoin bir para birimi değil. Onunla bir şey satın almak mümkün değil.”

Şu an itibarıyla daha çok değer deposu olarak kullanıldığı için, bir para biriminden çok, ticari bir emtia gibi davranmaktadır. Şu anki durum böyle olabilir fakat zaman içinde, insanların bunu istemesi gibi basit bir sebeple, para birimi olarak kullanılacaktır. Bunu isteyeceklerdir çünkü Bitcoin değerlidir ve bu değer onun bir ödeme mekanizması olarak kabul edilmesinin sebebi olacaktır (para). Gresham Kanunu ve yatırım talebi onu şu anda zapt ediyor fakat sonsuza kadar böyle kalması muhtemel değildir (ve BitPay’in bu konuda söyleyecekleri olabilir).

“Blok boyutu sihirli rakamı nedir?”

Blok boyutunun sihirli bir rakamı (yani ideal değeri) yoktur. Basit bir biçimde, işlem sayısı arttıkça artması gerekmektedir. Eğer Bitcoin 1MB yerine 0.1MB tavana sahip olsaydı, bu problem alt tarafı çok daha erken ortaya çıkacaktı. Bitcoin’in erken zamanlarında blok boyutunda “yumuşak” sınırlar bulunuyordu ve işlemler bu eşiğe ulaştıklarında, bu sınır yükseltiliyordu. Gayet basit bir biçimde, sihirli rakam sürekli değişmektedir. İşlem sayısı arttıkça (talep), işlem kapasitesi de onunla birlikte artmalıdır (arz).

“İstenmeyen (spam) ödeme problemi”

1MB Bitcoin ağına “spam” saldırıları olduğuna yönelik iddialar bulunmaktadır. Birinin ağ aracılığıyla devasa miktarda ödeme emri göndermesini engelleyecek bir yol olmadığına göre, çözüm basittir. Yolladıkları spam yağmurunu etkisiz hale getirin. Öyle bir yapın ki, ağda hiçbir etki gösteremesinler. Yani kapasiteyi, bu tip işlemleri manasız hale getirecek kadar yüksek tutun. Ne de olsa ağ üzerinden devasa miktarda ödeme göndermenin bir bedeli vardır, yani ağın işleyişini yavaşlatmayacaksa, bu tip bir çabaya girişilmesi anlamsız olacaktır. “Spam” yalnızca ağın kapasitesi sınırlı olursa etki gösterir. Üstelik ağ “spam” ödemeleri geçiremezse, onun kitlelere hizmet vermesini nasıl umabiliriz?

“Emergency Difficulty Adjustment (Acil Zorluk Ayarlama – EDA) mekanizması”

Bitcoin Cash’e, yeni blok üretimi yeterince hızlı yapılmadığında madencilik zorluğunu düşürmeye yarayan bir mekanizma eklenmiştir. Bu mekanizma erken aşamalarda Bitcoin Cash’in hayatta kalmasını temin etmiştir ve ilerlerken hayatta kalmasını da temin edecektir. Gel gelelim bir mahzuru vardır: Zorluk seviyesi düşünce bloklar daha hızlı bulunmakta ve piyasaya giren yeni sikke (coin) miktarı artmaktadır (enflasyon). Ek olarak, bu mekanizmanın bir sonucu olarak bulunan bloklar arasında büyük boşluklar oluşmaktadır ve bu da, ödemelerin tamamlanma süresini istikrarsız hale getirmektedir. Bu sebeplerle, bu mekanizmada iyileştirme yapılması gerekmektedir fakat neyse ki bu iyileştirmelerin eli kulağındadır.

Bitcoin Cash benimsenme açısından geride.

Benimsenme yol haritası: Başlangıçta hayatta kalma > Cüzdanlar tarafından benimsenme > Borsalar tarafından benimsenme > Yatırım(cılar) tarafından benimsenme > Madenciler tarafından benimsenme > İşletmeler tarafından ve kullanım örneklerinin benimsenmesi > Tüketiciler tarafından benimsenme

Eski Bitcoin ağına kıyasla Bitcoin Cash’in kat etmesi gereken biraz daha yol bulunuyor. Neyse ki ortaya çıkış biçimi sebebiyle benimsenme süreci hızlanmıştır. Bitcoin Cash hayata geçirildiğinde Bitcoin sahibi olan tüm kullanıcılar eşit miktarda Bitcoin Cash elde ettiler. Sonuç olarak Bitcoin Cash sahibi olan kullanıcılar, geniş bir biçimde dağınıktır. Ek olarak, tüm cüzdanların ve borsaların eline Bitcoin Cash geçeceği için, onu nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri gerekmiştir. Zaten borsaların Bitcoin bakiyesi olan hesap sahiplerine Bitcoin Cash dağıtmaları gerektiğinden ve ticarete aracılık ederek para kazandıklarından ötürü, platformlarına Bitcoin Cash’i de ilave etmek mantıklı olmuştur (yine de hepsi bunu yapmamıştır). Benimsenme açısından, birçok borsada ticaretinin yapılması önemlidir çünkü ona yapılan yatırım miktarını artırmaktadır. Dolayısıyla, borsalar tarafından benimsenmedikçe, yatırımcılar tarafından benimsenmesi mümkün olmayacaktır ve bu da diğer hususlarda benimsenmesini epey zor bir hale getirecektir. Şansımıza, bu piyasaya sürüş yöntemi uygun olduğu için, benimsenme süreci hızlanmıştır fakat büyümeyi karşılayacak bolca alan halen mevcuttur.

Artık Bitcoin Cash’e yatırım yapmaya muhalif olan görüşün mantık ve ilmine geçelim.

Muhalif (Aykırı) Tutum

Piyasa duyarlılığı en düşükken satın al, en yüksekken satış yap”

Yukarıdaki alıntı, muhalif yatırımcının felsefesini özetlemektedir. Bu felsefeye bağlı kalmak, yatırımcının muhtemel kazancını azamiye çıkarmasına ve muhtemel kayıplarını asgariye indirmesine olanak vermektedir. Çin devletinin Çin’deki borsaları kapatacağı söylentileri dolaşmaya başladığında, kripto para birimi piyasasında muhalif yatırımcılığa dair güzel bir örnek kendini gösterdi. Bu söylentiler sonucunda piyasa duyarlılığı, büyük bir sevinçten kısa süre içinde karamsarlığa dönüştü ve fiyat 5 bin dolar seviyesinden 3 binin biraz yukarısına kadar düştü. Muhalif yatırımcı zihniyetine göre, düşük duyarlılık ortamı, alım yapma sinyali vermektedir. Bu düşük duyarlılık, muhalif olmayan zihniyete sahip yatırımcıların aklını, satış yönünde çelebilir.

Bu usul ile yatırım yapmak en büyük yukarı yönlü potansiyeli sunarken, aşağı yönlü riski de asgariye çekmektedir. Bu da yatırımcıya muhtemel bir fiyat artışı için en iyi şansı sunmaktadır. Dahası, yeni ve kendini ispatlamamış bir şeye yatırım yapmak, çok daha büyük bir fiyat artış potansiyeli için en iyi fırsatı sunarken, hızlı bir büyüme vaadini ve yeteneğini, yine de taşımaktadır. Üstel kazançlar bu mahiyetteki bir şeye yatırım yapıldığında gelmektedir. Daha belirgin olarak söyleyecek olursak, bir etki oluşturmadan veya piyasanın geri kalanı tarafından iyi bilinir hale gelmeden önce. Yatırım bir kez iyi bilinir hale geldiğinde ve üstel olarak genişlediğinde, yüksek kazanç şansı azalmaktadır. Bilgisayarlar herkesin evine girmeden önce Microsoft’a yatırım yapmak, o kazanca ortak olma imkânı sunardı fakat herkesin evine bilgisayarlar bir kez girdikten sonra, üstel potansiyel ortadan kalkmıştır.

Elbette hangi şirket veya yatırımın gerçekten bu tip kazanç sunacağını kestirmek güçtür. Bu tip yatırıma eşlik eden yüksek risk, yüreksiz insanlara göre değildir. Bu riske girmeyi göze alamıyorsanız, şüphe yok ki riske girmemelisiniz. Bunun yerine istikrarlı, güvenli, olgun ve kendini ispatlamış bir şeye yatırım yapma yolunu seçmelisiniz. Kazancınız sınırlı olabilir, fakat sermayeniz korunacaktır. En azından halen, duyarlılık düşükken yatırım yapmaya dayanan muhalif yatırım felsefesini benimseyebilirsiniz.

Düşükken al ve erken benimse (geçiş yap)

Önemli miktarda yukarı yönlü potansiyel arayan bir yatırımcı, piyasa duyarlılığı olumludan ziyade olumsuzken, fakat bir noktada bunun değişmesi mümkün görünürken yatırım yapar. Ek olarak, ciddi miktarda yukarı yönlü arayış içindeki bu yatırımcı, büyük bir ölçeklendirme potansiyeli taşıyan varlıklara, bu varlıklar o potansiyele ulaşmadan epey önce yatırım yapar. Bitcoin Cash bu özelliklerin ikisini de sağlamaktadır. Duyarlılık düşük seviyededir ve büyüme için epey yer vardır.

Duyarlılık birkaç sebeple düşüktür: Bitcoin Cash’in ortaya çıkması ani ve tartışmalı olmuştur; topluluk tutkulu bir biçimde ona ya destek vermektedir yahut karşı çıkmaktadır; bazı büyüme sancıları çekmektedir; insanlarda eski zinciri ve onun arkasındaki geliştirme ekibini desteklemeye yönelik bir eğilim mevcuttur.  Bu sebeplerin birçoğu duygulara dayandığından ötürü ve duygular göz açıp kapayıncaya kadar hızlı değişebildiği için, piyasa duyarlılığı da o derece kolay biçimde kayabilir.

Bitcoin Cash yenidir, kendini ispatlamamıştır ve halen ciddi bir etki gösterememiştir fakat büyüme için bol bol yeri vardır. Şu anda Bitcoin Cash’in değeri eski Bitcoin’e göre ciddi biçimde azdır; ölçeklendirme problemleri bulunmamaktadır (işlem ücretleri, işlem süreleri, kuşkulu vizyon); yazılım geliştiriciler küresel çapta benimsenmesi yönünde çalışmalar yapmaktadır; dünyanın büyük bir kısmı halen kripto paralara yatırım yapmamıştır ve her şeyden önemlisi, piyasa payını bir şirketten değil, trilyonlarca dolar değerindeki altın ve para piyasalarından kapmaktadır. 10 milyar dolardan düşük piyasa değerine sahip olan Bitcoin Cash’in erişim sağlayacağı piyasa düşünülürse, büyümek için fazlasıyla yeri vardır.

En nihayetinde, Bitcoin Cash’e yatırım yapmak büyük, çoktan büyüme kaydetmiş bir şirkete yatırım yapmanın tersidir. Bozguna uğratması muhtemel olan şeylere, kullanım örneklerine ve trilyonlarca dolar değerindeki altın ve para piyasalarındaki yatırım dolarları için rekabet ettiği gerçeğine bakarsanız, şu dev şirketlerden bir tanesi olmaktan ışık yılları kadar uzaktadır. Risk devasa olabilir, fakat taşıdığı potansiyel de öyledir.

“Kara kuğu” İhtimalleri

“Kara kuğu” terimi, Nassim Nicholas Taleb’in ‘The Black Swan – Kara Kuğu’ adlı kitabı ile popüler hale gelmiştir: Hiç umulmadık şeylerin tesiri. Kara Kuğu özünde, mevcut durumu değiştiren ve tahmin edilmesi imkansız olan, ziyadesiyle etkili veya paradigma değiştiren (ezber bozan) olaylara atıf yapmak için kullanılmaktadır. Borsaların bir anda çakılmasına, politik kalkışmalara veya savaşlara sebep olan olaylar, Kara Kuğu olayı örnekleridirler. Bu makale içerisinde Kara Kuğu, talepte çarpıcı bir yükselmeye sebep olan muhtemel olayları tanımlamak için kullanılacaktır.

Bitcoin (Cash), kısıtlılığı ve rakiplerine karşı sahip olduğu üstünlüklerden ötürü hâlihazırda değer artışı kaydetme potansiyelini taşımaktadır. Dahası dünyamızda, talepte seri ve dramatik artışlara yol açabilen olaylar da görülmektedir. Bu senaryolara şunlar dâhildir:

  • Ekonomik gerileme veya belirsizlik zamanlarında güvenliğe doğru kaçış
  • Devalüasyon veya merkez bankaları yahut devletler tarafından aşırı miktarda kâğıt para basılması
  • Savaşlar
  • Miktarı sınırlı olan alternatif varlıklara kaçışı tetikleyen çok çeşitli diğer ekonomik hadiseler

Bu olumsuzluğa dayalı hadiselere ek olarak, olumlu vakalar da talepte artışa sebep olabilirler. Bu tip olaylar şu şekilde gelişebilir:

  • Merkez bankaları, bankalar, devletler veya dünya genelindeki şirketler tarafından ciddi miktarda yatırım yapılması
  • Onu kabul eden önemli işletmelerin akını (mesela Amazon, Netflix)
  • Lehte yasal düzenlemeler yapılması
  • Kurumsal yatırımcıların ve para yatırım uzmanlarının ona yatırım yapmaya izin verecek şekilde direktiflerini değiştirmeleri
  • Borsa Yatırım Fonu (Exchange Traded Fund – EFT) veya standart bir aracılık hesabı kullanarak, yatırıma kolay erişim imkânı
  • Geleneksel bankacılık kurumları veya yüksek itibarlı firmaların müşterilerine yatırım erişimi sunması
  • Benimsenme oranına belirgin bir biçimde etki eden, öngörülemeyen kullanım alanları

Talepte ciddi bir artışa sebep olabilecek birçok “Kara Kuğu” hadisesi bulunmaktadır fakat bu hadiseler ancak, temel katman sağlam bir zemine oturduğu ve koşullar genişleme için uygun olduğu takdirde mümkün olabilirler. Münasip bir temel zemin hazırlandığı takdirde Bitcoin (Cash) serpilip gelişebilir ve bu senaryoların gerçekleşmesi ihtimaline kapı aralayabilir.

Roma bir günde inşa edilmedi

Bitcoin Cash ekonomik olarak daha üstün olan zincir ve çözüm olduğu halde, benimsenmesinin tüm yanları ile somutlaşması biraz zaman alacak. Bitcoin Cash’in yapım süreci devam etmektedir ve onun bir gecede başat kripto para birimi haline gelmesini ummak gerçekçi değildir. Şu anda, her şey eski zincirin lehinedir: değer bakımından belirgin derecede daha yüksektir; tüm borsalarda pazarlanmaktadır; çok daha yaygın kullanılmaktadır; ve kripto para birimi kabul eden işletmeler Bitcoin kabul etmektedir. Sahip olduğu avantajlar ile rekabet üstünlüğü sağlayabilir, fakat halen tırmanması gereken bir dağ bulunmaktadır.

Sonuçlar:

Bitcoin paradır. Bitcoin’in başlıca ve en önemli işlevi budur ve unutulması yahut ihmal edilmesi mümkün değildir. Kullanışlı bir para birimi olmadığı sürece, Bitcoin hiçbir şey değildir. Onu temel alan büyün uygulama ve kullanım alanlarının varlığı sona erer. Hiçbir ticarette kullanılmaz ve onu hiçbir şirket kabul etmez. Değersiz oldukları sürece kimse kimseye “Bitcoin” göndermez.

Fakat Bitcoin’in bir değeri vardır. Bitcoin’in değeri vardır çünkü basit bir biçimde, işe yaramaktadır. Bitcoin’in temelini oluşturan sistemin tamamı işe yaramaktadır: madencilik, kriptografi, programlama, matematik, küresel kütük defteri, her şey. Bu model basitçe, iş görmektedir. Her şeyden önemlisi, iş görmektedir çünkü kripto dünyası dışında rastlanmayan bir verimlilik ile ödemeleri işleyebilmektedir.

O kadar iyi iş görmektedir ki, ağ kapasiteden fazla çalışır hale gelmiştir ve işlem kapasitesinde bir artış gerekmiştir. Ne yazık ki kapasiteyi artırmakla sorumlu olanlar, Bitcoin’in kendisinin dünya çapında seviyeye ölçeklenebileceği inancını paylaşmamaktadırlar ve dolayısıyla doğrudan kapasite artışından kaçınmaktadırlar. Bunun yerine farklı bir vizyon sahibi olmayı seçmişlerdir ve çabalarını kısa vadeli bir ölçeklendirme çözümü (Segwit) ile, kendini ispatlamamış olan teorik bir uzun vadeli çözüme yönlendirmişlerdir. Bitcoin’e doğrudan bir kapasite artışı getirme konusundaki isteksizlikleri sebebiyle, topluluk içindeki bir fraksiyon Bitcoin Cash’i ortaya çıkararak, Satoshi Nakamoto’nun vizyonunu takip etme yolunu seçmiştir. Öncelikle doğrudan bir kapasite artışının yanı sıra, gerektiğince kapasiteyi artıracak bir vizyon.

Blok boyutundaki artış sayesinde iş gören ve bizi bu noktaya kadar getiren yoldan devam edilecektir ve yüksek ücret ile uzun işlem süreleri gibi bariyerler bir daha asla yolumuza çıkmayacaktır. Bitcoin Cash, kullanım oranının artmasına yol açan şartları oluşturan üstünlükleri korumuştur ve bunu yaparak, tam potansiyeline ulaşma ve dünya üzerindeki herkes tarafından kullanılma hedefine ulaşmamızı sağlayacak yola bizi sokmuştur.

Fakat o noktaya ulaşmak çaba sarf etmeksizin olmayacaktır. Yolda tümsekler olacaktır, fakat mevcut duyarlılık olumsuz yönde olsa dahi bu hedefe ulaşmak mümkündür. Olumsuz duyarlılık kolayca tersine dönebilir ve muhalif bir yatırımcı gözü ile bakıldığında bunun olumlu olarak görülmesi de mümkündür. Bu olumsuz duyarlılık, güncellenmiş kapasite, birlik içindeki olumlu vizyon ve trilyonlarca dolarlık bir piyasada yatırım dolarları için mücadele verildiği gerçeği düşünülürse, bu yatırım büyük ihtimalle, muhaliflerin hayallerinin gerçek olmasıdır.

Son sözler

Finansal guruların hoşuna gitsin ya da gitmesin, Bitcoin Cash kalıcı olacak. Ona kaç kere aldatmaca veya balon derlerse desinler, öyle olmayacak. Bunu defalarca tekrar edip durabilirler fakat söyledikleri sihirli bir biçimde gerçek olmayacak çünkü Bitcoin Cash onları dinlemiyor. O, onunla özgür iradeleri ile etkileşim kuran insanları dinlemektedir ve kullanımını daha verimli hale getiren özelliklerini muhafaza ettiği sürece, finansal guruların birlikte yaşamayı öğrenmeleri gereken bir şey olacaktır. Eğer bunu yapmazlar ve Bitcoin Cash bütün sektörde devrim niteliğinde değişiklikler yaparken onlar kenarda oturmayı seçerlerse, otomobiller ortaya çıkıp varlıklarını hissettirmeye başlamışken at arabası kullanma yoluna gitmekte tamamen özgürdürler. Bitcoin Cash bu süreçte onlara seve seve yardımcı olacaktır.

“Mevcut VISA kredi kartı ağı dünya genelinde her gün yaklaşık 15 milyon İnternet alışverişini işlemden geçirmektedir. Bitcoin, mevcut donanımlar ile bundan çok daha büyük bir seviyeye ve çok daha düşük bir bedel ile ölçeklendirilebilir. Aslında ölçeklendirme tavanına hiçbir zaman çarpmaz.– Satoshi Nakamoto

Sorumluluk Reddi:

Yazar iyimserdir (boğa) ve Bitcoin Cash tutmaktadır fakat bir yatırım uzmanı değildir. Fikirler yazarın kendisine aittir ve pekâlâ yanlış olabilirler. Yazar, sırf biri tavsiye etti diye bir şeye yatırım yapmanızı önermemektedir. Bunun yerine kendi araştırmanızı yapmalısınız, kendi yargılarınızı oluşturmalısınız ve (yatırımın tamamını kaybetmeniz durumunda; çünkü bu mümkündür) uykunuzu kaçıracak veya sizi ağlatacak kadar büyük tutarlarda yatırım yapmamalısınız. Son olarak, paranızı borsalarda tutmayın. Paranızı bir donanım cüzdanında güvence altına alın. Başınıza Mt.Gox gelmesine izin vermeyin.